Sizin reklam burada
Sizin reklam burada

Bakir Həsənbəyli - Patriotizm, trend sözlər və müqəddəsi olmayan rejimlər

Bakir Həsənbəyli - Patriotizm, trend sözlər və müqəddəsi olmayan rejimlər
Tarix insanlığın mövcudluğundan günümüzə qədər müxtəlif səbəbli, nəticəli ən qısa və ən uzun müddətli müharibələrə şahidlik edib. 44 günlük Vətən Müharibəsi müddətinə görə olmasada, nəticəsinə görə tarixin müharibələr səhifəsində özünə yeni bir səhifə aça bildi. Nəticənin fərdiləşdirilməsini doğru hesab etmirəm. Çünki milli uğurlar fərdiləşəndə kiçilir. Fərdin yoxluğunda isə arxiv olma ehtimalı daha yüksək olur. Qarabağdakı uğurun sahibi Azərbaycan xalqıdır. Bura döyüşənlərdə daxildir, əmr verənlərdə. Fərdiləşdirməyək, sayqı duyaq.
“Müharibəni həm də sovet xalqının iradəsi uddu”. Bu Böyük Vətən Müharibəsindən sonra o zamanların ən populiyar qənaətlərindən idi.Və təqdirdə edirəm. Tarixi sənədlərdən, çəkilən filmlərdən və danışılan xatirələrdən bu qənaətin doğruluğu təsdiqlənir. Qarabağın azad edilməsi uğrunda başlayan və kiçik olmayan qələbə ilə bitən müharibədə də Azərbaycan xalqının iradəsi əsas rol oynadı. Kimi canı, kimidə qələbənin əldə edilməsində rolu olan hər hansı vasitə ilə müharibədə iştirak etdi. Xatırlayıram, əsgərlərdən biri söyləyirdi ki, yaxınlıqdakı kəndlərdən birində yaşlı ana “sizə ərzaq alıb verməyə pulum yoxdur, amma çirkli paltarlarınız varsa verin yuyum” – deyə köməyini təklif etmişdi. Sual olunur bu ana müharibə iştirkaçısı deyil, bəs kimdir? Məhz bu aspektdən yanaşanda uğurun fərdiləşdilməsinin əleyhinəyəm. Müharibə aktiv fazasında olanda ölkə daxilində patriotizm özünün pikində idi. Buna milli, ictimai, kütləvi patriotizmdə demək olar. Və bu nüans ölkəiçi münasibətlərlə sərhədlənmirdi. Hətta zaman-zaman özlərinə qarşı adminstrativ resuslardan istifadə edilərək hərəkətlənmələrə təqib, təzyiq adı qoyub ölkəni tərk edənlər belə bu prosesdə milli tamlığın tərkib hissəsinə çevrilə bildilər.
Vətən müharibəsi dialektimizi müxtəlif təşbehlər,ayamalarlada zənginlşədirdi. Əslində deyilənlərin yaranma tarixini inanıram ki, kimsə dəqiqliklə bilsin. Həmin ifadələrin elmi, fəlsəfi yükü olmadığı üçün araşdırmaçılığada ehtiyacda yoxdur. Lakin hamı, hər kəs həmin yarlıkları ilk dəfə eşidirmiş kimi özünü göstərdi. Bu kütlə təqdiri idi. Çünki həmişə jarqon sözləri özlərindən birinin dilindən eşidən kütlənin bu dəfəki dinləyişi onun üçün daha maraqlı idi. Bir zamanlar Türkiyə türklərindən birinin Azərbaycanda qurduğu və rəhbərlik etdiyi şirkətlər qrupunda çalışırdım. Şirkət rəhbəri ilə söhbət zamanı ona bildirdim ki, “sizdə ailədaxili münasibətlər Türkiyənin hər yerində eynidirmi? Məsələn xanımlar həyat yoldaşına bəy deyə müraciət edirlər.” Gülümsədi və “axşam “Kurtlar vadisi”nəmi baxmısan?” – deyə soruşdu. Təsdiqlədim. Polad Ələmdarın anası, atasına bəy deyə xitab edirdi. “O filmlərdədi əfəndim”- deyə cavab verdi. Vətən müharibəsinə qədər xalq elə bilidi ki, ali təbəqənin məişəti fərqlidir. Düzdür fərqldir, lakin sosial-iqtisadi, hüquqi və s. sferada. Bu həmdə kütlə inamı idi. Kütlə inanırdı ki, artıb birik, tamıq. Siniflər düşərgələr, firqələr olmayacaq. O da danışır. Həm də sənin, mənim, onun dilində. Fəqət.
Patriotizm və onun doğurduğu sonuc müharibələr zamanı alıb-satmağı bacaran hər kəsə çox böyük qazanclar gətirir. İstənilən şəxs və ya şəxsiyyət nə qədər çox patriotizmi təbliğ edirsə o qədər də çox öz dolanışığını yaxşılaşdıra bilir. İstənilən imperator, kral, özünün patriotizmə bağlı olduğunu daha çox gözə çarpdırdıqca, daha böyük şöhrət qazanır. Bu patriotizmin kurallarındadır. Bütün dövrlərin hakimiyyətdə olanları bu işi gerçəkləşdirmək üçün əllərindəki admnistrativ imkanlardan, ordudan, puldan, dindən, mətbuatdan və s.-dən ciddi şəkilodə istifadə edirlər. Müasir dövrün əl düzəldən çapsız trollarınıda bu siyahıya əlavə etsək kifayət qədər geniş resurs yaranır.
Azərbaycan iqtidarının müharibəyə qədərki bölücülük siyasətinin müharibədən sonra tarixin arxivinə gömüldüyü zənn edilirdi. Daha əvvəlki kimi idarə eməyəcəklər və ya edə bilməyəcəklər kimi iddialar səslənirdi. İnam,etibar hər günahının üzərinə ağ səhifə yapışdırdı. Sanki bu ölkənin hakimiyyətinin yetişdirdiyi şəxslər milyonlaral manat mənimsədikləri üçün məhkəmə qərarı həbs edilib, qısa zamndan sonar əfv olunaraq səfalarını çəkirmirlər. Sanki nə Vidadi Zeynalov olub, nə Akf Çovdarov, nə Ramiz Mehdiyev, nə Əli Həsənov, nə Vüqar Səfərli, nə iqtidarın təbirincə desək “radikal müxalifətlə” iş birliyi olan Abdin Fərzəliyev, nə də xəyanətləri “öz kişi bətnindən doğan” Nəcməddin Sadıqov və s. Sanki Slavyan Universitetinin rektoru, professor Nurlana Əliyeva auditoriyada tələbələrinə “harada müxalifət nümayəndəsi görsəniz,tüpürün üzünə” deməmişdi. Sanki siniflərarası mübarizəni məqsədli körükləyən Mirşahin efirdən “müxalifətçilərə ərzaq satmayın, avtobuslara minməyə qoymayın, xəstələnəndə təcili yardımla köməklərinə gəlməyin” çağırışı etməmişdi. Sanki xalq iradəsnin zorlanma tarixi olmayıb. Sanki, sanki… Sual vermirəm ki, bilirsiniz nə qədər sankilər var. Çünki bilisiniz, hətta məndən də çox.
Müharibə bitər-bitməz Cəlilabadın icra hakimiyyətinin başçısı şəhid ailəsindən rüşvət aldı. Tərtərin icra başçısı şəhid ailəsini təhqir etdi. Və soruşmuram – nooldu. Çünki bilirəm, rejimlər müqəddəslər yetişdirmir.

Conflict.az

  • Sosial şəbəkədə paylaş